Foto in Jinping met Officials donatie 18.000 euro Detail van Hukouregister  
laatst gewijzigd op 6 sep 2007
  || HOME || BACK ||
   
 

Hukou

Reeds in de beginne van de ambtsberichten over China, bleek men niet goed te weten hoe het Chinese systeem van de hukou-registratie werkt en vooral hoe dat weer van invloed is op de thans grote groep van feitelijke binnenlandse illegalen in China. De Chinese bevolkingsregistratie wijkt erg af van die in ons land, al is het principe grotendeeels hetzelfde: registratie van de aldaar wonende personen. Het verschil zit hem vooral in de archieffunctie, het al dan niet kunnen terugvinden van personen die er niet meer wonen. In China is daar in het systeem geen ruimte voor gelaten.

In oktober 2006 ging ik samen met dhr. Dekker naar China om een aantal identiteitsonderzoeken te volgen en daarbij lieten we ons uitgebreid uitleggen hoe het systeem werkt en werkte. Hierinder volgt een kort verslag.

Bij geboorte
In China wordt eenieder die geboren wordt, bij geboorte in het bezit gesteld van een geboortebewijsje (een dun stukje papier, doorslag in drievoud). Met dat papiertje kan het pasgeboren kind worden ingeschreven in het hukouregister. Dit geboortebewijs wordt afgegeven in het ziekenhuis waar het kind wordt geboren, of door de dokter, of verpleegkundige die bij de geboorte aanwezig was.

In China mag je pas een kind krijgen als je daar officieel toestemming voor hebt. Deze vorm van geboorteplanning wordt in Nederland wel eens de één-kind-politiek genoemd, maar het gaat feitelijk verder dan dat. Voordat je een kind kunt krijgen dienen enkele absolute voorwaarden te zijn vervuld:
- je moet gehuwd zijn, dus ook de huwbare leeftijd hebben bereikt van 21-23 jaar
- je mag nog geen kind hebben, anders moet je beroep doen op de speciale uitzonderingen (etnische minderheden, eerste kind een meisje op het platteland...)
- er moet nog genoeg geboortequota in het gebied over zijn
- je moet van te voren, voor het zwanger worden, de toestemming aanvragen
- je moet toestemming hebben gekregen.

Een kind kan in de regel niet worden ingeschreven indien geen voorafgaande toestemming is verkregen om dat kind in te schrijven. Indien er toch een kind wordt geboren, belast dat de (lokale) maatschappij en daarom wordt er dan een zogenaamde social compensation fee worden opgelegd. Die compensation fee bedraagt enkele (lokaal gemiddelde) jaarsalarissen, pas na het betalen daarvan kan het kind alsnog worden ingeschreven. Registratie kan alleen bij het huishouden waar de ouders staan ingeschreven.

Basisadministratie, geen archieffunctie
Die hukou-registratie is de basisadministratie van China. Er was tot voor kort geen afzonderlijk geboorte-, sterfte- of huwelijksregister, in 2006 is men lokaal begonnen met een afzonderlijk geboorteregister. Alles werd in het hukou bijgehouden. De registratie gebeurt per huishouden, per adres, dus alle mensen die een gezamenlijk huishouden voeren, of dat nu een gewoon gezin, een internaat, of een bedrijf is. Indien iemand verhuist, dient die zich op het nieuwe adres in te schrijven en het vertrek te melden op de oude locatie, waar de registratie wordt doorgehaald. Periodiek worden hukouregisters gecontroleerd op vertrokken personen, die dan worden doorgehaald. Men gaat er dan vanuit dat die mensen zich elders wel weer hebben laten registreren.

In China is er een tweedeling in hukou: het plattelandshukou en het stadshukou (ondanks plannen ertoe, nog niet afgeschaft). Zoals de naam al aangeeft, mag iemand met een plattelandshukou niet naar de stad verhuizen en omgekeerd, tenzij daarvoor toestemming is verkregen. In de jaren 80 en daarna is massale trek naar de stad ontstaan, op zoek naar werk en een beter leven. Vele Chinezen zijn als gevolg daarvan echter illegaal gaan wonen bij en in die grote steden aan de kust, waardoor ze uiteindelijk hun hukou-registratie kwijt zijn geraakt. Want eenmaal vertrokken werden ze op een gegeven moment doorgehaald, maar in tegenstelling tot hetgeen het systeem dicteert, hadden ze zichzelf niet elders kunnen inschrijven.

Indien niet geregistreerd, kunnen ze ook geen ID-card meer krijgen. In China circuleren er nu steeds meer vervalsingen van de ID-card, mede waarom de Chinese overheid druk experimenteert met nieuwe biometrische identiteitskaarten. Zonder ID-card is het moeilijk reizen, maar een kopie van het hukou wordt nog wel eens geaccepteerd. Op vliegvelden wordt intensief gecontroleerd, op treinen sporadisch, op wegen worden geregeld controles gehouden. Bij diverse aangelegenheden dient men zich met een ID-card te kunnen identificeren. Zonder ID-card ook geen paspoort, dat paspoort kan alleen maar worden aangevraagd in de plaats waar je ingeschreven staat en op vertoon van je ID-card.

Aan de registratie in het hukou worden ook alle sociale rechten gekoppeld. Het recht op onderwijs, geniet je daar waar je in het hukou ingeschreven staat. Het recht op werk geniet je daar waar je in het hukou ingeschreven staat. Enkel indien je een andere baan kunt krijgen en dat kunt aantonen, mag je derhalve verhuizen. Zij die gaan studeren kunnen voor de duur van hun studie zich ook bij hun school of universiteit inschrijven, de meesten verblijven immers intern. Het recht op medische voorzieningen, voor zover aanwezig, krijg je daar waar je in het hukou ingeschreven staat. Acute medische hulp kan wel overal worden verleend, maar wordt in rekening gebracht, desnoods bij de plaats waar je officieel ingeschreven staat. Ziekenkostenverzekeringen zijn nog een relatief onbekend begrip, maar goede medische voorzieningen zijn zonder zo'n verzekering nu al feitelijk onbetaalbaar voor een groot deel van de bevolking. Het recht op sociale ondersteuning, een uitkering, hoe beperkt dan ook in de praktijk, is alleen verkrijgbaar in de plaats waar men in het hukou ingeschreven staat.

De problemen voor deze migranten werden vervolgens nog erger toen ze ook kinderen kregen. De meesten zagen het niet zitten om voor hun kind helemaal naar het dorp van geboorte terug te reizen, dat zouden ze later wel eens doen, maar van uitstel komt nu eenmaal vaak afstel. Als de ouders overleden of verdwenen, lieten ze kinderen achter zonder enige basis. De kinderen hadden verder geen rechten, want niet ingeschreven, waardoor er een subcultuur ontstond, waarbij de ouders onderling een systeem opzette waarbij "illegale" scholen de lessen gaven die ze op de gewone manier niet meer konden krijgen, schooltjes die officieel dus niet bestonden, ziekenhuisjes die officieel niet bestonden, andere voorzieningen die wel heel realistisch aanwezig waren, maar officieel niet konden en mochten bestaan. Een tweede en volgende generatie "illegalen".

Floating Population = Migrant-workers-problem
Dit fenomeen van die subcultuur, die schaduw economie van miljoenen arbeiders, wordt ook wel eens het "migrant-workers-problem" genoemd, oftewel "floating population". Het aantal mensen dat tot die migrant workers behoort, wordt momenteel geschat op 200 tot 300 miljoen.

Volkskrant artikel 14-11-2006

(volkskrant 14 november 2006)
Een van de eerste artikelen in de Nederlandse kranten, waarin in tegenstelling tot het ambtsbericht niet meer gesproken wordt van 100 duizend maar van 150 miljoen "binnenlandse gastarbeiders", maar het betreft nog steeds de zogenaamde migrant workers, de nieuwe term voor de floating population.

Volkskrant artikel 14-10-2006

(volkskrant 14 oktober 2006)

Persoonlijke ervaringen, oktober 2006
mr. M.A. Collet

hukoudetails doorstrepen gegevens

Origineel Hukou Register, 2001-2005 net overgeschreven in 2006- en verder... Let op, rechts onder, de doorgestreepte gegevens, zijn niet meer overgenomen in het nieuwe register.

hukoudetails huishoudnummers

De nummers links boven ieder kader, betreft het huishoudnummer, het unieke nummer van ieder huishouden. Zoals te zien, is het hukou hierop niet gesorteerd.

oude hukou in dozen

Kijk naar de dozen op de achtergrond, daarin bevindt zich de gehele dorpsregistratie van 2001-2005, ter vernietiging.

oude hukou ter vernietiging

De Hukou gegevens konden we toevallig nog inzien: "We hadden geluk dat ze nog niet vernietigd waren, want ze waren net klaar met het overschrijven"

hukou bekijken tussen de rommel

Aan een klein tafeltje, tussen alle rotzooi in, op zoek op familienaam.

oude hukou in dozen ter vernietiging

Nog een stel dozen en administratie, gemengd met andere spullen ter vernietiging af te voeren, in dozen aan de kant van de kamer.

envelop met adres school

Zie de school bestaat wel, alleen het adres is gewijzigd, als we naar dit adres gaan, komen we bij de juiste plek. Brieven gericht aan het adres linksboven, zullen wel aankomen.

archiefmappen op school

De oudste gegevens die de school bijgehouden heeft, vanaf 1997 en de jaren erna.

pagina met geslaagden

Per klas, de geslaagden op een rijtje.

zoeken op naam in mappen

Wederom geen alfabetisch of ander bij ons gebruikelijk systeem, het is chronologisch geordend, op basis van de behaalde resultaten.

lijst met afgestudeerden 1997

Dan maar op zoek naar genoemde vrienden en vriendinnen die mogelijk in 1997 zijn afgestudeerd, erg moeilijk in te schatten met een vertrek in 1994.

politiebureau

Niet overal mochten we zelf de registers inkijken, als buitenlanders. In dit politiebureau, mocht onze Chinese advocaat en de tolk dat wel, wij moesten even gaan zitten.

nog eens in politiebureau

stadsvernieuwingsplan

Hier wordt beschreven hoe een dorpje in de periode 1994-1997 tot een modelstad diende uit te groeien en dat ook gelukt is. Het dorp dat beschreven was, is daardoor helaas wel geheel verdwenen.

oud huis (voorbeeld)

Zo moet het huis eruit hebben gezien, ongeveer.

Schooldirectrice

De stapeltjes papier ten spijt, maar hier geen oude gegevens die bewaard zijn gebleven. Deze mevrouw doet wel nog haar best, maar ze kan de genoemde personen niet herinneren. Ze weet nog wel de school, die is nu gefuseerd, maar de administratie is naar een centrale plaats verhuisd.

boven aan in de kast

Hoog boven in de kast nog de oudste gegevens van leerlingen... Sportresultaten hoever de leerlingen konden springen, hoe snel ze 50 m, 200 meter liepen, etc... uit het jaar 1996.

schoolsportresultaten

Helaas, geen systematische registratie en kennelijk is onze cliënte niet speciaal genoeg geweest om in deze registratie nog voor te komen. Einde van de mogelijkheden.

TERUGKEER?

Voorwaarden voor terugkeer:
Een paspoort of een LP

Hoe kom je aan een paspoort? Op vertoon van je Chinese ID-card of oude paspoort in de plaats waar je geregistreerd staat, kun je een paspoort aanvragen. In het buitenland kan dat, bij de ambassade, op vertoon van je oude paspoort en een geldige verblijfsvergunning.

Hoe kom je aan een LP?

1. DOCUMENTEN
a. Om te mogen reizen heeft de vreemdeling minimaal nodig:
Geldig paspoort of LP

b. Procedure ter verkrijging van een LP:
De vreemdelingendienst dient de aanvraag voor te leggen aan de IND/UFT. Bij de aanvraag dient de aanvraag te bestaan uit de volgende documenten:
• Een standaard aanvraagformulier t.b.v. UFT;
• Aanvraagformulier van de Ambassade van China:
• 8 pasfotos;
• een set vingerslips;

Belangrijke info voor verkrijging van een LP is
Chinese ID kaart no. Dit bestaat uit 15 tot 16 cijfers.
Formulier D 41.3 en Blokkenformulier moeten worden ingevuld in Chinese
karakters. Het belangrijkste gegeven is het adres in China:

Chinezen afkomstig uit de steden dienen in te vullen:
-Provincie
-Stad
-Wijk
-Straat
-Huisnummer

Chinezen afkomstig van het platteland vullen in:
-Provincie
-Deelprovincie
-Gemeente
-Plaats
-Dorp/wijk
-Huisnummer

Een goede tolk is bij het invullen van groot belang.
Bij elke aanvraag of correspondentie daarover is het noodzakelijk INDdossiernummer te vermelden.
UFT stuurt de gegevens en een verzoek om LP afgifte naar de Chinese ambassade, slechts indien het formulier volledig is ingevuld. Zo niet, wordt de aanvraag niet in behandeling genomen en retour gezonden.

Dit is dankzij een WOB procedure van INLIA openbaar geworden, de criteria waaraan een LP-aanvraag volgens de IND bij de Chinese autoriteiten moet voldoen. Er wordt ook expliciet vermeld dat indien meer dan 1 kind terug naar China gaat, daarvoor een fee verschuldigd zal zijn.

Vereist voor afgifte van een LP zijn:
Een (kopie) van Chinese ID-card of Birthcertificate.

Het Birthcertificate in China is een door een notaris afgegeven document dat gebaseerd is op het hukou register. Zonder hukouregister, geen Birthcertificate. Het Birthcertificate is dus niet hetzelfde als de in Nederland gebruikte geboorteakte. Er werd in China immers geen aparte registratie van geboortes bijgehouden. Dat is sinds 2006 lokaal anders, maar het zal nog een hele tijd duren voor van iedereen uit China een afzonderlijke geboorteregistratie bestaat.

Een team van Chinese grensbewakingsagenten is op verzoek van Verdonk een periode (2005) zeer intensief bezig geweest met het traceren van de persoonsgegevens van Chinezen die ter uitzetting werden aangeboden (in 2005 naar eigen zeggen van de IND ongeveer 300 LP's verstrekt, in 2006 waren dat er maar 37, volgens de IND). Nog steeds worden wel eens pogingen ondernomen om die persoonsgegevens te achterhalen, maar indien iemand al lange tijd weg is uit China, is dat zoals hiervoor al beschreven, onbegonnen werk.

In de praktijk kan iemand alleeen maar naar China terug als die zelf (met documenten) kan aantonen daar vandaan te komen. Dat wordt erg moeilijk als je al lang weg bent en het contact met de mensen aldaar verbroken is. Je kunt dan niet meer aan enig bewijs komen.

De Chinese wezen, AMA's nu AMV's

China Daily 15-16 april 2006

China Daily, 16 april 2006 Voor alle duidelijkheid, China Daily is de overheidskrant, als zij aangeven dat 90% van alle wezen niet in weeshuizen worden opgevangen, maar op straat leven, dan is dat beeld toch wel anders dan het Nederlandse Ambtsbericht van Buitenlandse zaken ons wil doen geloven. Deze kinderen hebben wel rechten, zoals ook blijkt en door niemand wordt betwist, maar in de praktijk komen ze niet aan die rechten toe. De Chinese overheid probeert wel iets aan dat probleem te doen, maar in de praktijk is dat nog niet eenvoudig te realiseren.

Conclusie:

De meeste Chinezen die naar Nederland zijn gekomen als AMA, zullen nu nagenoeg niet terug te sturen zijn. Personen die geboren zijn in 2006 of daarna, zijn wellicht in de toekomst beter te traceren in de plaats van geboorte. De eenmalige medewerking die in 2005 werd verkregen zal niet snel herhaald worden. Toen reeds zijn de zogenaamde krenten uit de pap gehaald. Op basis van de beschikbare gegevens is telkenmale zeer arbeidsintensief onderzoek nodig. Dat onderzoek leidt in meer dan de helft van de gevallen tot de conclusie dat de gegevens niet meer geregistreerd staan. In een flink aantal gevallen kunnen we nog wel bevestiging van enkele gegevens krijgen, waardoor de geloofwaardigheid op zich wel wordt onderbouwd, maar dat is onvoldoende voor terugkeer.

We kunnen van deze mensen wel een exercitie verlangen via alle bekende kanalen, Ambassade, brieven sturen, IOM, IND, en nog eigen onderzoek, met alle kosten van dien, maar het kan slechts tot één conclusie leiden: TERUGKEER ONMOGELIJK.

Moeten we dan die exercitie wel verplicht blijven stellen, of eens echt schoon schip maken? Er moet toch een keer een einde komen, toch ergens een limiet worden gesteld? (zie ook uitspraak Rechtbank Rotterdam, 17 augustus 2007)